خلق را بر خدا حق تعريف است كه آن جناب ايشان را شناسا گرداند ، و ليكن خدا را بر خلق ، آن حق است كه چون به ايشان شناساند ، و ايشان را آگاه گرداند ، قبول كنند و مطيع و منقاد شوند » . 427 / 2 . چند نفر از اصحاب ما روايت كرده‌اند از احمد بن محمد بن عيسى ، از حجّال ، از ثَعلبة بن ميمون ، از عبدالاعلى بن اعيَن كه گفت : از امام جعفر صادق عليه السلام سؤال كردم كه : هر كه خودْ چيزى را نشناسد ، يا خدا او را نشناساند و تعريف نفرمايد ، به هر وضع كه باشد ، به واسطه يا بى واسطه ، آيا بر او چيزى هست از وجوب و مؤاخذه بر آن ، يا سؤال از آن و عقاب به سبب ترك آن ؟ حضرت فرمود : « نه » . 428 / 3 . محمد بن يحيى ، از احمد بن محمد بن عيسى ، از ابن فضّال ، از داود بن فرقد ، از ابوالحسن زكريّا بن يحيى ، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه آن حضرت فرمود : « آن چيزى كه خدا از بندگان پوشيده ، از ايشان بر داشته شده و در آن تكليفى ندارند » . 429 / 4 . چند نفر از اصحاب ما روايت كرده‌اند از احمد بن محمد بن خالد ، از على بن حكم ، از ابان احمر ، از حمزة بن طيّار ، از امام جعفر صادق عليه السلام كه گفت : آن حضرت به من فرمود كه : « بنويس » . پس به قلم من داد ( يعنى فرمود و من نوشتم ) كه : « از قول و اعتقاد ما ، آن است كه خدا بر بندگان حجت مىآورد به آنچه ايشان را آورده و عطا فرموده و به ايشان شناسانيده . پس رسولى را به سوى ايشان فرستاد و كتاب خويش را بر ايشان فرود آورد و در آن ، امر و نهى فرمود ، امر فرمود در آن به نماز و روزه . بعد از آن رسول خدا صلى الله عليه و آله از خواب بر نخاست و نمازش قضا شد ، پس خدا فرمود كه : من تو را به خواب مىكنم و من تو را بيدار مىكنم . پس چون از خواب برنخاستى ، نماز كن تا مردم بدانند كه هرگاه چنين امرى به ايشان برسد ، ايشان را چه بايد كرد و امر چنان نيست كه مىگويند : هرگاه بخوابد و نمازش قضا شود ، هلاك شده . و همچنين است امر در باب روزه كه من تو را بيمار مىكنم و من تو را تندرست مىگردانم . پس چون تو را از بيمارى شفا دادم ، آن را بعد از آن قضا كن » . حضرت صادق عليه السلام فرمود : « و همچنين هرگاه نظر كنى در همهء چيزها ، هيچ‌كس را در تنگى نيابى و نيابى هيچ‌كس را مگر آن‌كه خدا را بر او حجتى است تمام و خدا را در باب او مشيت و خواستى است . و نمىگويم كه ايشان آنچه مىخواهند ، مىكنند » . بعد از آن فرمود :